Archive Portal Europe

zondag 4 april 2010

Brandend zand en andere verhalen

Zoals ik het zie, zijn archieven een communicatiekanaal naar het verleden. In mijn geval letterlijk, want het is een manier geworden om met mijn vader te praten over zijn verleden. Het kenmerkende van mijn vader is namelijk dat hij niet of nauwelijks over zijn verleden praat. Het is taboe. Archieven zijn niet taboe, hoogstens beperkt openbaar. Daar liggen dus mogelijkheden.

Zoals mijn naam al verraadt, heb ik Chinees bloed. Ik ben dan ook een product van de Nederlandse koloniale geschiedenis. Mijn vader werd geboren in Nederlands-Indië in de stad die nu Jakarta heet. Mijn oma was een Indische Nederlandse en opa een Indische Chinees.




Het geboorteland van mijn vader bestaat niet meer. Na de soevereiniteitsoverdracht raakte hij en vele anderen als het ware een stukje van hun geschiedenis kwijt. Zij woonden niet langer in Nederlands-Indië, maar bevonden zich plotseling in de nieuwe republiek Indonesië. En hoewel mijn oma een Nederlands paspoort had, werden mijn vader en zijn broers en zussen plotseling Indonesiërs.

In het dagelijks leven merkte mijn vader hier niet veel van. Hij was nog jong. Maar op zijn tiende werd de nieuwe realiteit ook aan mijn vader opgedrongen. Wat in Nederland bekend staat als Zwarte Sinterklaas heeft mijn vader aan den lijve meegemaakt. In 1957 nationaliseerde Soekarno alle Nederlandse bedrijven in Indonesië en werden de Nederlanders gesommeerd het land te verlaten. Mijn oma moest vertrekken en nam haar kinderen mee. Opeens was mijn vader stateloos.

Dit is een traumatische ervaring geweest voor veel Indische Nederlanders en ook voor mijn vader. Vaak is het onderwerp nog steeds taboe en wordt er niet over gesproken. De tweede generatie wil echter meer weten van het verleden van haar ouders en moet op zoek naar andere bronnen: archieven.

Het Nationaal Archief is in dat opzicht een schatkamer. De vele overheidsarchieven geven een beeld van Nederlands-Indië en van het leven dat mijn vader daar geleefd heeft. Maar hoe kom ik dichter bij mijn vader zelf? De overheid is slechts een van de actoren in de samenleving en vertelt slechts een deel van het verhaal.

Een mooie ontdekking deed ik in een particulier archief dat door het Nationaal Archief is verworven. Daar vond ik een passagierslijst van de m.s. ‘Johan van Oldenbarnevelt’ van de Stoomvaart Maatschappij Nederland uit 1957. Daaruit blijkt dat mijn oma, mijn vader, ooms en tante in december vertrokken uit de haven van Tanjung Priok richting Amsterdam. Ik weet in welke hut zij zaten, wie hun buren waren en hoeveel de overtocht heeft gekost (adoe duur!). En dat mijn oma had gewerkt als modiste. Kleine beetjes informatie over het leven van mijn vader. Die ik kan delen via archieven.



2.20.23 Inventaris van het archief van de Stoomvaart Maatschappij Nederland (SMN), (1853) 1870-1972 (1973), inv.nr. 963

Ik wacht dan ook op de overdracht van het archief van het Hoge Commissariaat in Indonesië te Jakarta. Daar zouden dossiers in kunnen zitten over de nationaliteitsaanvraag van mijn vader. Het heeft Hare Majesteit namelijk ooit behaagd mijn vader de Nederlandse nationaliteit te verlenen…

6 opmerkingen:

  1. Deze is nog mooier dan die over de Flickr-foto's!

    BeantwoordenVerwijderen
  2. wat een mooie, persoonlijke blog Ruud! Ben er een beetje stil van..

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Way to go Ruud! Had je eigenlijk al een exemplaar van 'Verhalen in Documenten' (van het project Afscheid van Indië)? Anders heb ik nog wel een exemplaar in mijn kast.

    BeantwoordenVerwijderen
  4. Mooi stuk Ruud! Mooie constatering ook dat archieven als communicatiekanaal fungeren voor het (eigen) verleden.

    BeantwoordenVerwijderen
  5. Beste Ruud,
    Op zoek naar de passagierslijst van mijn familie kom ik op jouw blog terecht. Jouw familie heeft op hetzelfde schip gezeten, zelfde tijd. Ze zaten dus bij elkaar aan boord, kwamen ook uit Semarang! Voor het levensboek die ik adoe voor oma aan het maken ben, wil ik ook graag dat stukje van de passagierslijst. Hoe heb je dat stukje foto gekregen? Heb je het nationaal archief gemaild, ben je er naar toe gegaan? Ik hoop dat je het nog weet, dan kan ik dat ook uitzoeken voor oma (en voor mezelf natuurlijk. )

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Dag Monique,

      Zoals je hebt gemerkt, heb ik matige webcare. Ik krijg geen meldingen bij reacties en zie je bericht nu pas en per toeval. Maar beter laat dan nooit: ik heb de lijst uit het archief van de Nederlandse Stoomvaart Maatschappij. Dat is een archief dat bij het NA is in te zien.
      Kijk maar naar deze link: http://proxy.handle.net/10648/8073f836-2768-4d77-838b-4d2205ac437a

      Specifiek de inventarisnummers 957-971 Passagierslijsten van thuisreizen.

      Verwijderen